Tela Uygulamaları ve Genel Tavsiyeler



TELA UYGULAMALARI VE GENEL TAVSİYELER

 

Uygulama sırasında tela üzerindeki ilaç ısı ile sıvı hale getirilir, basınçla ise, sıvının kumaşa gerekli oranda transferi sağlanır. Bu işlem sonucunda ilacın soğuyup tekrar katılaşmasıyla, kumaş ve telanın birbirine tam yapışması sağlanır.

 

Tela yapıştırmada en sağlıklı yöntem pres kullanımıdır. Kullanılan presin kalitesi ve bakımlılığı, üretilen giysinin kalitesini doğrudan etkileyen en önemli unsurlardandır.

 

Kullanılacak telanın türü, uygulama yapılacak kumaşın tip ve özelliklerine göre değişiklik gösterse de, pres kullanımında bazı genel kriterler bulunmaktadır. Pres ısısı, genellikle 140o C civarında olmalıdır.

 

Tavsiye edilen ısının kontrolü için ısı ölçer kâğıtlar kullanılmalı, ısıya karşı duyarlı olarak  üretilmiş bulunan bu kâğıt, kumaş ve tela arasına konulup prese verilmelidir.

Kâğıt üzerindeki ısı göstergesinin kararma oranı ısı derecesini gösterir. Bu işlem, presin sağ ve sol kanatlarında aynı anda yapılırsa, çıkan sonuca göre, kanatlar arasında ısı farkı olup olmadığında gözlemlenmiş olur.

 

PRES ÖZELLİKLERİ

• Kalite standardını koruyabilmek için presin bakımı zamanında ve düzenli olarak yapılmalıdır.

• İplik ve elyaf uçuncusu olmayan nemsiz ortamda kullanılmalıdır.

• Amaca uygun yapıda ve özellikte olmalıdır.

• Presin bant yüzeyinde ısı ve basınç değerleri homojen olmalıdır.

• Parametre göstergeleriyle (basınç ve ısı) fiili göstergelerin aynı olup olmadığı sıkça kontrol edilmeli, farklı durumlarda servis çağırılıp gerekli onarım yaptırılmalıdır.

• Pres parametre göstergeleri hassas olmalıdır. Bazı analog göstergelerde + 15o C toleranslar bulunmaktadır. Böyle durumlarda devreyi 140oC’de kapatması gereken termostat, 125o C de kapatarak uygulamacıyı yanıltabilmektedir.

• Pres silindirlerinde korozyon olmamalı ve silindir baskıları sağ, sol ve orta alanlarda eşit olmalıdır.

• Silindirler sıkça kontrol edilmeli, silikon kaplamalı silindirler gerekli zamanlarda değiştirilmeli, silikon sertliği sürekli kontrol edilmelidir.

• Uygulama elemanları deneyimli olmalıdır.

• Tek elemanla çalışan preslerde bantlar tek taraflı yıpranabileceğinden elemanlar dönüşümlü olarak çalıştırılmalıdır.

• Presten çıkan ürünler soğumadan elle tutulmamalı, tutulsa bile dikkatli olunmalıdır. Aksi taktirde temas noktalarında çukurlaşma ve mukavemet düşüklüğü meydana gelmektedir.

• Bant üzerinde derin izler ve ekler olmamalı, ek varsa, yapıştırılan kumaş ve telanın bu ek üzerine gelmemesine dikkat edilmelidir.

 

PRESLERE İLİŞKİN BASİT ÖNERİLER

• Pres içi ısı, ısıölçer kâğıt veya elektronik derecelerle sıkça kontrol edilmelidir.

• Presler sabahları ilk çalıştırıldığında (özellikle kışın), rezistanstan beslenen ısı göstergesi gerekli ısıyı gösterse de, pres genelinde ısı, olması gereken düzeyin altında kalabilir. Bu durumda, sabah erken yapılanla daha sonra yapılan uygulamalar arasında farklılıklar meydana gelebilir. Bu, ürün kalitesi adına dikkat edilmesi gereken önemli bir husustur. Bu sorunu yaşamamak için, pres açılınca en az 30 dakika beklenmelidir.

 

PRES İÇİ BASINÇ VE ISI HOMOJENLİĞİNİ GÖZLEMLEMEK

• Aynı anda presin sağ, sol ve ortasında yapıştırılmak üzere 5 cm şerit olarak kesilmiş kumaş ve telayı presleyin ve sökülme dirençlerinde farklılık olup olmadığını kontrol edin. Sökülmede en düşük direnç 1,5 Kg. olmalıdır.

• Yapışacak parçayı, bant hareket yüzeyine paralel olarak prese verin. Sökülme kontrolü yapın. Kanatlar arası mukavemet farkı varsa sağ ve sol tarafları ters çevirerek parçayı tekrar prese verin. Mukavemet farkı ortadan kalkmışsa, pres silindirlerinde sorun var demektir, derhal kontrol ettirin.

• Bu kontrolün, pres soğukken A4 kağıt ve hiç kullanılmamış karbon kağıt ile de yapabilirsiniz. İki adet beyaz A4 kâğıdın arasına A4 ölçüsünde hiç kullanılmamış karbon kâğıdı koyun. Kâğıtları aynı anda sağa, sol ve orta taraftan prese verin. Karbon kâğıtlarının beyaz kâğıtları kabartma oranlarını ve izlerinin sağ, sol ve ortada farklı olup olmadığını gözlemleyin.

 

PASTAL ALMA İŞLEMİ

Pastal atılan bölüm, nemsiz olmalıdır. Pastal atıldıktan sonra uzun süre bekleyen kumaş veya top telada yüksek nem, olumsuzluklara neden olabilir. Böyle durumlarda presten boş olarak geçirmek suretiyle, önce kumaşın nemi alınmalıdır.

 

KUMAŞLAR VE YAPIŞTIRMA UYGULAMALARINDA KUMAŞ ETKİLERİ

Tekstil sektöründe kumaş üretim aşamalarında kullanılan değişik kimyasal maddeler ve bunların uygulama yöntemleri kumaşlar arasında büyük ölçüde işlevsel farklılıklar yaratmaktadır. Bunun sonucunda, aynı görünümdeki kumaşlar arasında bile önemli farklılıklar oluşmaktadır. Örneğin terbiye sırasında dokuyu güzelleştirmek amacıyla kullanılan silikon bazlı kimyasal kaplamalar kumaşı, sıvı transferine karşı olumsuz yönde etkilemektedir. Kumaşta silikon kaplama bulunduğunu anlamak için, üzerine su damlatarak sıvıya karşı duruşunu gözlemleyebilirsiniz. Kumaş suyu çekmeyip üzerinde kaydırıyorsa, sıvı transferi zor bir kumaştır.

 

Tela uygulaması, ilacı ısı ile sıvı hale getirip, baskı ile karşı kumaşa transfer etmek olduğuna göre, suyu emmede direnç gösteren kumaş, tela veya top fuse ilacını emmede de aynı direnci gösterecektir.

 

Yukarıdaki örnekten de anlaşılabileceği gibi, kumaş benzerliklerine aldanmayıp, sağlıklı yapışmayı elde edene kadar, pres göstergelerinde gerekli ayarlamaları yapmak gerekmektedir.

 

Beyhan Grup